ကမာၻ႕ အဆိုးရြားဆံုး မုန္တိုင္းႀကီး(၃၀) တြင္ ဒုတိယေျမာက္ အမွတ္စဥ္-၉ ၌ ျမန္မာႏိုင္ငံအား ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္သြားၿပီး လူ႕အသက္ေပါင္း တစ္သိန္းေလးေသာင္းခန္႕အား ေသေၾကပ်က္စီးေစခဲ့သည့္
ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းႀကီး နာဂစ္ ပါဝင္ေနသည္ကို ေတြ႕ရေပသည္။ ေအာက္ပါစာရင္းတြင္ မုန္တိုင္း ျပင္းအားေၾကာင့္ အေသအေပ်ာက္ ပမာဏ အနည္းအမ်ားႏွင့္
အထက္ေအာက္ စီထားေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။ မူရင္း ဇယားအား WUND မွ ရယူၿပီး ဤေဆာင္းပါးကို ေရးသားပါသည္။

-------------------------------

The 30 Deadliest Tropical Cyclones in World History

Rank Name / Areas of Largest Loss Year Ocean Area Deaths
1. Great Bhola Cyclone, Bangladesh
1970

Bay of Bengal

500,000
2. Hooghly River Cyclone, India and Bangladesh
1737

Bay of Bengal

300,000
3. Haiphong Typhoon, Vietnam
1881

West Pacific

300,000
3. Coringa, India
1839

Bay of Bengal

300,000
5. Backerganj Cyclone, Bangladesh
1584

Bay of Bengal

200,000
6. Great Backerganj Cyclone, Bangladesh
1876

Bay of Bengal

200,000
7. Chittagong, Bangladesh
1897

Bay of Bengal

175,000
8. Super Typhoon Nina, China
1975

West Pacific

171,000
9. Cyclone 02B, Bangladesh
1991

Bay of Bengal

140,000
9. Cyclone Nargis, Myanmar
2008

Bay of Bengal

140,000
11. Great Bombay Cyclone, India
1882

Arabian Sea

100,000
12. Hakata Bay Typhoon, Japan
1281

West Pacific

65,000
13. Calcutta, India
1864

Bay of Bengal

60,000
14. Swatlow, China
1922

West Pacific

60,000
15. Barisal, Bangladesh
1822

Bay of Bengal

50,000
15. Sunderbans coast, Bangladesh
1699

Bay of Bengal

50,000
15. India
1833

Bay of Bengal

50,000
15. India
1854

Bay of Bengal

50,000
19. Bengal Cyclone, Calcutta, India
1942

Bay of Bengal

40,000
19. Bangladesh
1912

Bay of Bengal

40,000
19. Bangladesh
1919

Bay of Bengal

40,000
22. Canton, China
1862

West Pacific

37,000
23. Backerganj (Barisal), Bangladesh
1767

Bay of Bengal

30,000
24. Barisal, Bangladesh
1831

Bay of Bengal

22,000
25. Great Hurricane, Lesser Antilles Islands
1780

Atlantic

22,000
26. Devi Taluk, SE India
1977

Bay of Bengal

20,000
26. Great Coringa Cyclone, India
1789

Bay of Bengal

20,000
28. Bangladesh
1965 (11 May)

Bay of Bengal

19,279
29. Nagasaki Typhoon, Japan
1828

Western Pacific

15,000
30. Bangladesh
1965 (31 May)

Bay of Bengal

12,000
Death counts from large killer cyclones are highly uncertain, particulary for those before 1900. The above rankings are somewhat speculative.
Information sources: Banglapedia, Wikipedia, Climate change impacts and adaptation assessment in Bangladesh" by Anwar Ali, and Encyclopedia of Hurricanes, Typhoons, and Cyclones (1999), by David Longshore.

ဇယားအမွတ္စဥ္(၁) ထိပ္ဆံုးတြင္ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႕၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တြင္ တိုက္ခတ္ခဲ့သည့္ Great Bhola ဆိုင္ကလုန္း မုန္တိုင္းႀကီးေၾကာင့္ Ganges–Brahmaputra Delta ေဒသမွ လူေပါင္း ၅သိန္းနီးပါးမွ် ေသေၾကပ်က္စီးၾကရသည္အထိ ဆိုးရြားျပင္းထန္ခဲ့ေၾကာင္း သိရွိမွတ္သားရပါသည္။ မုန္တိုင္းသည္ ႏိုဝင္ဘာလ ၈ ရက္ေန႕တြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ေျမာက္ပိုင္း၌ ေလဖိအားနည္းရပ္ဝန္း အျဖစ္ စတင္ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး ေျမာက္ဘက္သို႕ ဆက္လက္ေရြ႕လ်ားကာ ပိုမို အားေကာင္းလာခဲ့ၿပီး ေလတိုက္ႏွဳန္း တစ္နာရီ ၁၁၅ မိုင္(၁၈၅ ကီလိုမီတာႏွဳန္း) ရွိသည့္ အားေကာင္းေသာ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းႀကီးအျဖစ္ ကမ္းေျခသို႕ ျဖတ္ေက်ာ္ တိုက္ခတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မုန္တိုင္းဒီလွဳိင္းရိုက္ခတ္ၿပီး ေရလႊမ္းမိုးမႈမ်ားေၾကာင့္ လူအေျမာက္အမ်ား ေသဆံုးၾကရျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ ေဖၚျပထားပါသည္။

ဇယားတြင္ လူေသေပ်ာက္မႈ အမ်ားဆံုး မုန္တိုင္း ၃၀ ကိုေဖၚျပထားရာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွာ (၁၂ ႀကိမ္) ရွိခဲ့ၿပီး အေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုး စံခ်ိန္တင္ထားေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။ ထူးျခားသည့္ အခ်က္တစ္ခ်က္အေနျဖင့္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တြင္ ျဖစ္ေပၚသည့္ မုန္တိုင္းမ်ားသည့္္ အထက္ပါ မုန္တိုင္းအလံုး(၃၀) စာရင္းတြင္ (၂၂)လံုး အထိ ပါဝင္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ဆိုင္ကလုန္း 02B တိုက္ခတ္ခံရၿပီးေနာက္ပိုင္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံတြင္ မုန္တိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈ ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ပါသည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလ(၂) ရက္ေန႕၌ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႕ ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္ခဲ့သည့္ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္း နာဂစ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးသူဦးေရမွာ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသျဖစ္ၿပီး ေခ်ာင္းေျမာင္းထူထပ္ ရႈပ္ေထြးကာ၊ လူဦးေရ ထူထပ္သည့္ၿမိဳ႕မ်ား ရြာမ်ားျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနေသာ ေဒသျဖစ္ျခင္း၊ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈအားနည္းျခင္းႏွင့္ ႀကီးမားေသာ မုန္တိုင္း၏ အဖ်က္စြမ္းအားကို ႀကံဳေတြ႕နားလည္ဖူးသည့္ အေတြ႕အႀကံဳ ဗဟုသုတ အားနည္းျခင္းတို႕ေၾကာင့္ လူအေသအေပ်ာက္မ်ားျပားရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းႀကီး နာဂစ္ သည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၁ ရက္ေန႕တြင္ ရုတ္တရက္ အင္အား အလြန္ေကာင္းလာခဲ့ၿပီး၊ အခ်င္း ၁၂ မိုင္ခန္႕ရွိသည့္ မုန္တိုင္း မ်က္ေစ့ကိုလည္း ထင္ရွားစြာေတြ႕ျမင္လာခဲ့ရေၾကာင္း၊ ေမလ ၂ ရက္ ျမန္မာ့ကမ္းရိုးတန္းအား ခ်ဥ္းကပ္လာစဥ္ အားအျပင္းဆံုး အေျခအေန(ေလတိုက္ႏွဳန္း တစ္နာရီ ၂၁၅ ကီလိုမီတာ - ၁၃၅ မိုင္ႏွဳန္း အထိရွိလာသည္ဟု JTWC မွ ခန္႕မွန္းခဲ့ေသာ္လည္း၊ အိႏိၵယ မိုးေလဝသဌာန IMD က ေလတိုက္ႏွုန္း (တစ္နာရီ ၁၆၅ ကီလိမီတာ - ၁၀၅ မိုင္)ဟုသာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ဧရာဝတီတိုင္း၊ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသအား ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္စဥ္ အျမင့္ဆံုး ေလတိုက္ႏွဳန္းျဖင့္ ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း Wiki မွတ္တမ္းအရ သိရွိရပါသည္။ - က်မ္းကိုးဖတ္ရန္ -

မုန္တိုင္းႀကီးမ်ား တိုက္ခတ္ခံရၿပီး အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ အေတြ႕အႀကံဳရွိခဲ့သည့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံသည္ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း မုန္တိုင္းဒဏ္မွ လြတ္ကင္းေအာင္ လူထုပညာေပးနည္းလမ္း မ်ားစြာျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္နည္းတူ၊ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္း နာဂစ္တိုက္ခတ္မႈ ခံရၿပီးေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း မုန္တိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးပ်က္စီးမႈ နည္းပါးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္းေဒသ၊ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ကို ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္း ဂီရိ ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္စဥ္ မွတ္တမ္းမ်ားအရ ေက်ာက္ျဖဴေဒသမွ လူေပါင္း ၅၃,၀၀၀ ေက်ာ္ကို ေဘးလြတ္ရာသို႕ ကယ္ဆယ္ေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီး၊ ၁၅၇ ဦးသာ ေသဆံုးခဲ့ရကာ၊ လူေပါင္း ၇၀,၀၀၀ ခန္႕ ၏ ေနအိမ္မ်ား ပ်က္စီးဆံုးရံႈးခဲ့ရေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

JTWC ခန္႕မွန္းခ်က္မ်ားအရ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းႀကီး ဂီရိသည္၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၂ ရက္ ေန႕တြင္ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ေျမာက္ဘက္ မိုင္ ၃၀ ေက်ာ္ခန္႕မွ ကုန္းတြင္းသို႕ စတင္ျဖတ္ေက်ာ္ဝင္ေရာက္ခ်ိန္၌ အင္အား အေကာင္းဆံုး အေျခအေနသို႕ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး အဆင့္-၅ (CAT-5) ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္း အဆင့္နီးပါးမွ်ေရာက္ရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ ဗဟိုဖိအား 922 mbar(hPa) (or) 27.23 inHg အထိက်ဆင္းခဲ့ၿပီး၊ ေလတိုက္ႏွဳန္း တစ္နာရီ ၂၅၀ ကီလိုမီတာနီးပါး(၁၅၅ မိုင္ႏွဳန္း)အထိရွိခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႕ ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္သည့္ မုန္တိုင္းမ်ားအနက္ အားအျပင္းဆံုး မုန္တိုင္းႀကီး ျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း စံခ်ိန္တင္ မွတ္တမ္းဝင္ခဲ့ ပါသည္။ - က်မ္းကိုးဖတ္ရန္ -

MMWeather သည္ နာဂစ္မုန္တိုင္းအၿပီး ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ မိမိတို႕ ကိုယ္စြမ္းဉာဏ္စြမ္းရွိသမွ်ျဖင့္ နားလည္တတ္ကၽြမ္းမႈ မရွိသည့္ မိုးေလဝသပညာကို - တတ္ကၽြမ္းနားလည္ေသာ မိုးေလဝသႏွင့္ဇလေဗဒညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနမွ ဝါရင့္ မိုးေလဝသ ပညာရွင္ႀကီးမ်ား၏ ေဟာေျပာပို႕ခ်ခ်က္မ်ားမွ ရရွိသည့္ ဗဟုသုတ၊ အင္တာနက္မွ ရရွိသည့္ ဗဟုသုတတို႕ ေပါင္းစပ္ၿပီး သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္မ်ားအေၾကာင္းကို ေလ့လာလိုက္စားေနသည့္ ဝါသနာရွင္မ်ားျဖင့္ စုဖြဲ႕ထားၿပီး သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ဆိုင္ရာ ေလ့လာမႈမ်ားမွ ရရွိသည့္ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားကို ျပည္သူလူထုထံသို႕ အီလက္ထရြန္နစ္ မီဒီယာ နည္းလမ္းျဖင့္ မွ်ေဝရရွိေစျခင္းငွာ ဝိုင္းဝန္းကူညီေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ဝါသနာရွင္ အစုအဖြဲ႕ေလးတစ္ခုသာ ျဖစ္ပါသည္။ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ လူသားမ်ား ပ်က္စီးဆံုးရံႈးမႈမ်ားႏွင့္ ကင္းေဝးလြတ္ေျမာက္ၾကေစလိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္သည္ MMWeather စတင္တည္ေဆာက္ခဲ့ရသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ပါသည္။

ယခု တင္ျပသည့္ ကမာၻ႕ အေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုး မုန္တိုင္းႀကီး ၃၀ စာရင္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသားမ်ားသာမက ကမာၻေပၚရွိ လူသားမ်ဳိးႏြယ္အားလံုးတို႕၏ ႏိုင္ငံမ်ားကို မပါဝင္ၾကေစလိုပါ။ ထိုသို႕ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္အမ်ဳိးမ်ဳိးမွ ကင္းေဝးလြတ္ေျမာက္ၾကေစရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသားအားလံုးတို႕သည္လည္း သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္အေပါင္းႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အသိပညာဗဟုသုတ ႂကြယ္ဝၾကေစရန္ အစဥ္တစိုက္ ေလ့လာေနၾကရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေလးအနက္ တိုက္တြန္းလွ်က္ နိဂံုးခ်ဳပ္အပ္ပါသည္။

MMWeather ပရိတ္သတ္အေပါင္းအား အစဥ္ေလးစားလွ်က္
ဝင္းႏိုင္(MMWeather)

contact: uwinnaing@mmweather.com